A Giao là một vị thuốc quý được làm từ da lừa. Vị thuốc này có tác dụng chữa ho ra máu, động thai, đau bụng, co cứng cơ,… Liều dùng 8 – 12g mỗi ngày.

Tên khác: Cáp sao a giao, lư bì giao, a giao nhân, trần a giao, hiển minh bả, Bồ hoàng sao A giao, Bồn giao, cao da lừa, keo da lừa

Tên khoa học: Gelantinum Asini hay Gelantina Nigra

Họ: Ngựa – Equidae

Mô tả về a giao

A Giao là keo da lừa – một loài động vật có xương sống, có vú được xếp vào nhóm họ Ngựa. Nguồn gốc của lừa là từ Châu Phi, được con người sử dụng để thồ vật và kéo xe cách đây hơn 5000 năm.

Ngày nay, lừa được thuần hóa và nuôi rất nhiều ở các nước phát triển để tận dụng sức kéo của nó và dùng da làm thuốc chữa bệnh.

Đặc điểm của dược liệu a giao

A Giao có màu nâu đen, dạng keo, mềm, dẻo, dính khi trời nóng, giòn khi hanh khô và hơi mềm nếu bảo quản trong thời tiết nóng ẩm. Loại dược liệu này thường được bào chế dưới dạng miếng keo hình chữ nhật có diện tích 6 x 4 cm và dày khoảng 0,5 cm, bề mặt nhẵn. Mỗi miếng keo có trọng lượng khoảng 20g.

Bộ phận dùng: da lừa

Bào chế thuốc

Những con lừa già, da dày, lông đen, có giá trị dược liệu tốt nhất nên sẽ được chọn lọc để lấy da. Tùy theo khu vực mà có các phương pháp bào chế khác nhau:

  1. Cách bào chế a giao ở Việt Nam

Làm sạch lông, lấy khăn lau khô và loại bỏ bụi bẩn. Cắt da lừa thành từng miếng đỏ cỡ hạt ngô rồi cho vào chảo đun nóng cùng với bột cáp phấn (20%) cho đến khi da căng phồng.

Khi sử dụng, a giao được đem nướng, đem sắc hoặc hòa tan trong nước nóng để dùng.

  1. Đối với Trung Quốc

Vào tháng 2 đến tháng 3 hàng năm, da lừa được lấy và ngâm nước cho mềm. Sau đó vớt ra, cạo sạch lông, thái miếng nhỏ.

Cho tất cả da lừa vào nồi, đổ nhiều nước vào nấu liên tục 3 ngày đêm.

Đổ bỏ nước cũ, thêm nước mới và tiếp tục nấu

Làm tương tự như vậy 5-6 lần để lấy hết keo ở da lừa.

Vào tháng 2 đến tháng 3 hàng năm, da lừa được lấy và ngâm nước cho mềm. Sau đó vớt ra, cạo sạch lông, thái miếng nhỏ.

Cho tất cả da lừa vào nồi, đổ nhiều nước vào nấu liên tục 3 ngày đêm.

Đổ bỏ nước cũ, thêm nước mới và tiếp tục nấu

Làm tương tự như vậy 5-6 lần để lấy hết keo ở da lừa.

Dùng rây bằng đồng lọc bỏ bã còn sót lại, lấy phần keo hòa với một ít nước có pha phèn chua.

Để yên trong vài giờ cho các tạp chất lắng xuống đáy. Tách lớp nước trong trên cùng và nấu cho đến khi đặc lại

Trước khi dừng nấu khoảng 2 giờ, cho đường và rượu trắng vào nấu với keo theo tỷ lệ 6 lạng da lừa: 4 lít rượu: 9 kg đường.

Tiếp tục cho dầu đậu nành vào keo da lừa trước khi tắt bếp khoảng 30 phút. Cứ 600 kg da lừa thì sử dụng 1 lít dầu ăn. Mục đích của việc sử dụng dầu là làm cho keo ít dính hơn.

Đổ keo vào khuôn, để nguội se thành bánh, cắt thành từng miếng hình chữ nhật để lấy vị giao.

Thành phần hóa học:

A giao bao gồm:

Chất keo ( Collagen ): Bao gồm nhiều thành phần như Sunfua, Lysin, Glycin, Histidin, Acginin, Xystin.

Glutamic acid

Threonine

Phenylalanine

Valine

Alanine

Serine

Asparíc acid

Leucine

Hydroxyproline

Methionine cùng một số hoạt chất khác

Vị thuốc a giao

Tính vị

Theo Bản Kinh: A giao tính bình, vị ngọt

Theo Biệt Lục: Tính ấm, không có độc

Theo Y Học Khải Nguyên: Dược liệu tính bình, vị nhạt

Theo Thang Dịch Bản Thảo: A giao tính bình, vị ngọt cay

Quy kinh

Vị thuốc a giao quy vào kinh Can, kinh Phế, kinh Thận, kinh Tâm

Bài thuốc chữa bệnh sử dụng a giao

  1. Chữa âm hư co giật (A Giao Kê Tử Hoàng Thang)

Thành phần: Dư dung tươi, a giao, bào ngư, câu đằng, bạch phục linh mỗi vị 12g; địa hoàng, mẫu lệ tươi và mai rùa mỗi vị 16g.

Cách dùng: Trừ a giao, các vị còn lại đem sắc kỹ. Khi thuốc đang nóng, gạn lấy nước rồi cho a giao và kê tử hoàng vào quậy tan. Uống nóng là tốt nhất.

  1. Chữa ho ra máu (Phổ Tế phương)

Thành phần: 12g a giao, 4g hoàng hoa thái, 40g gạo nếp

Cách dùng: Sao a giao. Cả 3 đem tán bột trộn lẫn với nhau. Mỗi lần uống 4g x 3 lần/ngày. Pha với nước nóng, để nguội uống

  1. Trị tiểu són, bứt rứt trong người do động thai (Thiên Kim)

Thành phần: 120g a giao

Cách dùng: Sắc thuốc với 400ml nước. Đun sôi, vặn nhỏ lửa cho đến khi cạn còn 80ml. Uống khi còn nóng.

  1. Điều trị ra máu nhiều trong chu kì kinh nguyệt

Bài 1: A giao ( sao ) tán bột mịn. Mỗi ngày lấy 16g uống chung với một ít rượu ( Theo Bí Uẩn Phương)

Bài 2: Chuẩn bị thang thuốc gồm a giao, xuyên quy, dư dung, sinh địa, cam thảo, giả mạc gia, ngải diệp. Trừ a giao, sắc tất cả lấy nước đặc. Sau đó cho a giao vào nước thuốc quậy tan hoàn toàn rồi uống.

  1. Chữa viêm loét cẳng chân mãn tính

Thành phần: A giao

Cách dùng: Trước khi sử dụng a giao, cần tiệt trùng vùng loét rồi chiếu hồng ngoại trong 15 phút. Sau đó lấy a giao nấu với 70ml cho tan thành một loại cao lỏng. Mỗi ngày 1 lần lấy 2g cao a giao phết vào miệng gạc rồi đắp lên vết loét. Đa số các trường hợp khỏi bệnh sau 20 lần đắp thuốc.

  1. Chữa nám, tàn nhang, dưỡng nhan

Thành phần: Cỏ nhọ nồi, a giao, bạch thược, câu khởi, đương quy mỗi vị 10g, thỏ ty tử, bạch lạp thụ tử, sinh địa, thục địa mỗi vị 15g, hà thủ ô 12g.

Cách dùng: A giao đem hấp cách thủy với ít nước cho tan. Các nguyên liệu khác sắc 2 lần lấy nước thuốc đem nấu chung với a giao cho hòa quyện vào nhau. Chia làm 2 lần uống trong ngày vào buổi sáng và chiều lúc đói bụng. Mỗi ngày 1 thang

  1. Chữa chảy máu mũi, chảy máu tai, nôn ra máu (Thánh Huệ phương)

Thành phần: A giao, 20g bồ hoàng

Cách dùng: Hai vị thuốc đem sao chung với nhau. Mỗi lần lấy 8g uống chung với 200ml nước cốt địa hoàng. Ngày dùng 2 lần cho đến khi hết chảy máu.

  1. Chữa ho kéo dài

– Bài 1:

Thành phần: Nhân sâm và a giao sao vàng, tỷ lệ 2:1

Cách dùng: Tán thuốc thành bột. Mỗi lần lấy 12g pha với nước sắc Thông bạch uống

– Bài 2:

Thành phần: Hồ lô quán và ngưu bàng tử mỗi vị 8g, a giao và hạnh nhân mỗi vị 12g, gạo nếp (nhũ mễ ) 16g, cam thảo 4g.

Cách dùng: Tất cả gộp thành 1 thang thuốc dùng theo dạng sắc uống.

  1. Điều trị bệnh táo bón ở người lớn tuổi (Trực Chỉ phương)

Thành phần: 12g thông bạch, 8ml mật ong, 8g a giao, một ít rượu trắng

Cách dùng: A giao sao vàng đem nấu chung với rượu trắng và thông bạch cho tan. Cuối cùng trộn thêm mật ong vào uống khi còn nóng.

  1. Chống hư lao, bồi bổ nguyên khí, tư âm dưỡng huyết

Thành phần: Thục địa, a giao mỗi vị 10g, nhân sâm ( tán bột ), củ mài, đỗ trọng, khởi tử mỗi vị 6g, sơn thù 3g.

Cách dùng: Bỏ riêng nhân sâm ra, lấy A giao đem hãm với một ít nước sôi rồi tiềm cách thủy cho tan. Các vị còn lại ngâm nước trong 1 giờ, sau đó sắc 2 lần lấy nước cốt hòa với nhau. Dùng nước thuốc nấu a giao và bột nhân sâm thêm vài phút cho tan. Chia uống vài lần.

Lưu ý khi sử dụng a giao

– Cấm kỵ:

Không sử dụng a giao cho các trường hợp sau:

Người yếu dạ dày

Mùi vị tệ

Tiêu hóa kém, mất nhiều thời gian để tiêu hóa

Có hàn đàm

Nước tiểu lỏng nhiều lần trong ngày

Rêu lưỡi béo bệu

Ngoài ra, trong quá trình sử dụng loại thuốc này, người bệnh cũng cần lưu ý:

Dùng đúng thuốc đúng bệnh, đúng liều lượng.

Đi khám để bác sĩ xác định chính xác tình trạng bệnh và kê đơn thuốc phù hợp. Không được tự ý sử dụng một cách bừa bãi.

A Giao là thuốc nam gia truyền có nguồn gốc từ thiên nhiên nên hiệu quả chậm, cần kiên trì khi sử dụng.

Do nhu cầu sử dụng ngày càng cao nên a giao có giá trị kinh tế rất lớn. Vì vậy, nhiều người nấu da lợn, da ngựa, da trâu để làm giả kiếm lời. Người bệnh nên thận trọng mua ở các nhà thuốc uy tín.