Cây xà sàng một loại cỏ mọc hoang, một vị thuốc trong Đông y có khả năng chữa các bệnh khó nói ở cả nam và nữ. Vậy đặc điểm và công dụng cụ thể của cây thuốc Xà Sàng là gì? Hãy cùng tìm hiểu với Bệnh viêm khớp qua bài viết dưới đây nhé!

Đặc điểm và công dụng cụ thể của cây thuốc Xà Sàng là gì?

1. Đặc điểm của cây Xà Sàng

1.1. Mô tả hình dáng

Ngoài cái tên Xà Sàng thì mọi người còn biết đến cây thuốc này với cái tên Giần Sàng. Sở dĩ người ta thường gọi cây là Xà Sàng vì thường thấy rắn nằm ở cây này, cụm hoa của nó nhìn từ cao xuống giống như cái giần hay sàng gạo nên có tên là Giần Sàng. Thuộc họ Hoa tán (Apiaceae), Xà Sàng còn có tên khoa học là Cnidium monnieri (L.) Cuss.

Cây Xà Sàng là loại thân cỏ nhỏ, dáng thấp, chiều cao chỉ từ 0,4 đến 1m, ở thân cây có những vạch dọc. Lá dạng lá xẻ lông chim, có bẹ ngắn ôm trọn vào thân cây. Cuốn lá cũng chỉ dài trung bình từ 4 đến 8cm thôi, lá rộng cỡ 1,5mm. Hoa Xà Sàng mọc thành tán kép, có nhiều hoa nhỏ li ti màu xanh, khi nở bung ra có màu trắng, cuốn hoa dài cỡ 7 đến 12cm, cuốn dài hơn lá. Quả của cây nhỏ, dài từ 2 đến 5mm, chia làm nhiều múi nhỏ có dìa mỏng, vỏ quả lớp ngoài cứng màu nâu nhạt.

1.2. Thành phần hóa học của Xà Sàng

Trong Xà Sàng chứa 1,3 % tinh dầu nên có mùi hắc rất đặc trưng. Ngoài ra còn có các thành phần như L.pinen, camphen, bocnylisovalerianat, ostola. Trong chất dầu màu đen có thành phần chủ yếu là axit béo không no 92,66%, axit béo no 4,56%, chất không xà phòng hóa được 0,38% và glycerin 3,27%.

1.3. Phân bố

Với mức sinh trưởng cao, mạnh mẽ, dễ thích nghi, đặc biệt là lúc thời tiết ẩm ướt và mát mẻ. Cây mọc hoang ở xung quanh bờ ruộng, ven đường, bờ sông, bãi cỏ,…

2. Xà Sàng dùng bộ phần nào làm thuốc?

Xà sàng tử – vị thuốc quý dành cho nam và nữ giới

Bộ phận thường được dùng để làm thuốc của cây Xà Sàng là quả và hạt, còn được gọi là Xà Sàng Tử. Quả của cây được thu hoạch vào tầm tháng 6 đến 8, thời điểm mùa hạ. Người ta nhổ cả cây rồi đem phơi khô, đập lấy quả, ràng sạch tạp chất. 

Trong Đông Y nếu dùng để uống trị bệnh bên trong thì báo chế quả chà xát bỏ vỏ ngoài, lấy nhân bên trong. Còn nếu điều chế nước rửa bên ngoài thì dùng sống. Bảo quản dược liệu ở nơi khô ráo, kín đáo và thoáng mát, tránh nóng, ẩm làm mất đi công dụng của tinh dầu chứa bên trong quả Xà Sàng.

3. Công dụng của Xà Sàng

Công dụng của Xà Sàng là gì? Với vị đắng, cay, tính ấm và có độc nên Xà Sàng thường được dùng để làm bài thuốc cường dương, ấm tử cung, sát trùng da, chữa ẩm ngứa bộ phận sinh dục. Một số bệnh được chữa từ cây Xà Sàng như:

  • Liệt dương ở nam, lạnh tử cung khó có thai ở nữ
  • Ngứa ngáy ở bộ phận sinh dục, viêm âm đạo, ra khí hư
  • Chữa sưng dương vật
  • Trị ghẻ lở, hắc lào hay các mụn nhọt chảy nước vàng
  • Trị lòi dom,…

4. Một số bài thuốc sử dụng Xà Sàng Tử mà bạn có thể biết

4.1. Bài thuốc chữa liệt dương nam, lạnh tử cung nữ

Sử dụng 12g xà sàng tử và 12g ba kích, 8g ngũ vị tử, 8g phá cố chỉ, 8g nhục quế. Đem đi tán bột hoặc vô thành viên để uống mỗi ngày.

4.2. Bài thuốc chữa viêm âm đạo do trùng roi

Sử dụng 30g xà sàng tử, 9g hoàng bá, tán mịn thành bột rồi trộn với glycerogelatin làm thành thuốc, mỗi viên 2g. Rồi đặt viên thuốc vào âm đạo để chữa viêm âm đạo do trùng roi gây ra.

4.3. Bài thuốc chữa trĩ ngoại

Sử dụng 40g xà sàng tử, 40g cam thảo tán nhỏ và trộn đều với nhau. Mỗi ngày uống 9g hỗn hợp đó, chia ra làm 3 lần uống, mỗi lần uống 3g. Bạn có thể nấu nước xà sàng với tử xông để rửa chỗ đau đó, để chữa trĩ ngoại.

Hy vọng thông qua bài viết này, sẽ giúp bạn hiểu hơn về đặc điểm và công dụng cụ thể của cây thuốc Xà Sàng là gì rồi. Thường xuyên theo dõi website của chúng tôi để có thêm nhiều kiến thức bổ ích cho cuộc sống nhé!