Na rừng hay Nắm cơm là vị thuốc thường được sử dụng để điều trị nhiều bệnh lý cho phụ nữ sau khi sinh đẻ. Ngoài ra, Na rừng còn được sử dụng để giảm đau, chống viêm và hỗ trợ an thần.

Tên gọi khác: Nắm cơm, Ngũ vị nam, Dây xưn xe,…

Tên khoa học: Kadsura coccinea (Lem) A. C. Smi (K.chinensis Hance)

Họ: Ngũ vị – Schisandraceae

Đặc điểm của Na rừng

Là loại dây leo, mảnh, thường phân nhánh, trên thân có phủ một lớp lông màu nâu sẫm. Lá Na hình bầu dục hoặc thuôn dài, rộng ở gốc lá, thuôn dài. Lá dài khoảng 6 – 10 cm, rộng khoảng 3 – 4 cm. Mặt dưới của lá nhợt nhạt, nhẵn, bóng.

Hoa Na dại là hoa đơn tính, thường mọc ở kẽ lá, hoa dài khoảng 15 mm, rộng 10 mm, màu đỏ tía.

Trái na rừng có hình dáng giống trái na bình thường, nhưng kích thước to gấp đôi, ba lần trái na ta. Khi chín, phần bên trong có màu hồng, rất to, dễ tách thành từng đợt nhỏ và có mùi thơm nhẹ.

Bộ phận dùng thuốc

Rễ và quả là bộ phận dùng làm thuốc của Na rừng.

Phân bố

Na rừng mọc ở các khu rừng kín có độ cao từ 200 – 1000 m. Cây thường được tìm thấy ở vùng núi Tây Bắc, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai (SaPa), Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Ba Vì (Hà Nội), Hòa Bình, Quảng Nam, Lâm Đồng (Di Linh, Bảo Lộc, Braian) KonTum.

Na rừng thuộc loài cây cây leo quăn, thường xanh, ưa khí hậu ẩm mát đặc biệt ở vùng nhiệt đới núi cao. Cây ưa sáng hơi chịu bóng, thường mọc ở ven rừng hay rừng đá vôi. Cây ra hoa quả hàng năm nhưng số lượng trên cây không nhiều. Ở vùng rừng quốc gia tam đảo có một khóm na rừng, mọc gần đường đi nên hay bị chặt phá, số cành non nhiều (ước tính dưới 1 năm tuổi) nên không thấy có hoa quả.

Na rừng có thể xếp vào nhóm cây thuốc tương đối hiếm gặp ở Việt Nam, cần chú ý bảo vệ.

>> Xem Thêm: Cây dướng dược liệu quý

Thu hái, sơ chế

Rễ Na rừng có thể thu hái và bào chế thuốc quanh năm.

Sau khi thu hái gốc cây Na rừng, mang về rửa sạch đất cát. Thái thành từng lát mỏng như Kê huyết đằng mang đi phơi nắng đến khi thật khô.

Bảo quản dược liệu

Lưu trữ na rừng trong bao, hộp kín, khô ráo, thoáng gió, tránh nơi có độ ẩm cao.

Thành phần hóa học

Thành phần hóa học của Na rừng rất phức tạp, trong đó có khoảng 36 hợp chất. Một số hoạt chất chính được tìm thấy trong Na rừng bao gồm:

  • β- Caryophyllene
  • β- Himachalene
  • α- Humulene
  • 2 – β- Pinene
  • α- Copaene
  • δ- Cadinene

Vị thuốc Na rừng

Tính vị

Rễ cây Na rừng vị cay, tính ấm, hơi đắng, có hương thơm nhẹ.

Quy kinh

Na rừng quy kinh Vị, đại tràng

Tác dụng dược lý

Theo nghiên cứu của y học hiện đại:

Rễ cây Na rừng có chứa Ethanol giúp giảm đau và chống viêm hiệu quả. Chiết xuất từ rễ cây được gọi là 3-methoxy-4-hydroxy-3 ‘, lignans 4’-methylenedioxy có khả năng chống viêm và an thần.

Theo y học cổ truyền:

Rễ cây Na rừng có tác dụng hành khí, chỉ thống, hoạt huyết, khư phong, tán ứ, tiêu thũng.

Na rừng thường được chỉ định để điều trị các bệnh lý như:

Viêm ruột mạn tính, viêm dạ dày ruột, viêm loét dạ dày tá tràng.

Hỗ trợ cải thiện bệnh phong thấp, đau xương, té ngã ứ máu gây đau.

Đau bụng kinh, đau bụng trước và sau kinh hành kinh, ứ đau sưng vú.

Cách dùng – Liều lượng

Rễ Na rừng có thể sắc thành thuốc uống hoặc ngâm rượu. Quả Na rừng có thể dùng ăn hoặc ngâm rượu.

Liều lượng khuyến cáo là khoảng 15 – 30 g mỗi ngày.

Bài thuốc sử dụng Na rừng

Sử dụng cho phụ nữ sau sinh đẻ

Cách 1: Sử dụng 12 – 15 g rễ Na rừng ngâm rượu để uống dần. Mỗi lần dùng khoảng 50 – 100 g.

Cách 2: Dùng 20 – 30 g rễ Na rừng hãm cùng với một lượng nước vừa đủ. Dùng uống thay nước hàng ngày.

Cách 3: Sử dụng phối hợp Na rừng, Sâm cau, Bổ béo, Hồi sức hãm thành trà để uống.

Sử dụng Na rừng có thể giúp phụ nữ sau sinh đẻ ăn uống ngon hơn, giảm đau, hỗ trợ co bóp dạ con và tăng tốc độ làm sạch lượng máu hôi tanh sau khi sinh con.

Sử dụng giảm đau

Sử dụng vỏ thân, rễ Na rừng ngâm rượu để dùng uống hàng ngày. Ngoài ra, có thể dùng 8 – 16 g Na rừng sắc nước uống như trà.

Sử dụng thường xuyên có thể kích thích tiêu hóa, giảm đau, hỗ trợ điều trị đau dạ dày. An thần gây ngủ

Sử dụng quả Na rừng rang lên, hãm trà pha nước uống có tác dụng an thần và gây ngủ.

Na rừng có thể được sử dụng như một vị thuốc an thần, điều trị viêm đau dạ dày, phong thấp suy nhược cơ thể. Mặc dù Na rừng không độc nhưng người bệnh nên trao đổi với thầy thuốc để có liều lượng và cách dùng an toàn.

Hiện nay, na rừng được bán trên thị trường với nhiều mức giá khác nhau, điều này làm ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị cũng như sức khỏe của người dùng. Vì vậy, việc lựa chọn nơi mua na rừng là rất cần thiết. Chúng ta nên chọn mua những nơi uy tín để có kết quả tốt nhất nhé!